Σήμερα, τα περισσότερα μικρά παιδιά, αυτά που χρειάζονται ακόμη φροντίδα και φύλαξη, έχουν επιστρέψει στο σχολείο και στο νηπιαγωγείο. Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη για τους γονείς; Ότι οι περισσότεροι από αυτούς δεν έχουν ακόμη τη βοήθεια που χρειάζεται. Πιο ευάλωτες, βέβαια, και σε αυτή τη συνθήκη βρίσκονται οι μητέρες, οι οποίες συχνά επιλέγουν remote εργασιακό πλαίσιο σε μια προσπάθεια να μπορέσουν να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα και τις δύο καταστάσεις, αυτήν της φύλαξης του παιδιού αλλά και του βιοπορισμού τους. Η αγωνία αυτή δεν αφορά μόνο μητέρες στην Ελλάδα, αλλά είναι ένα φαινόμενο που απαντάται σχεδόν παντού στον κόσμο.
Για το μεγαλύτερο μέρος του πρώτου έτους μετά τη γέννηση της κόρης της στις αρχές του 2022, η Katie Szerbin εργαζόταν από το σπίτι, απαντώντας σε κλήσεις εξυπηρέτησης πελατών όλη την ημέρα, χωρίς να έχει κανενός είδους βοήθεια για το παιδί. Κάθε φορά που το παιδί της άρχιζε να κλαίει, η 33χρονη μητέρα από το Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ έπρεπε να φύγει από το δωμάτιο. Αν δεν το έκανε, ο πελάτης στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής – ίσως και ο προϊστάμενος της, που συχνά παρακολουθεί τις κλήσεις – μπορεί να ακούσει το μωρό και να αμφισβητήσει τον επαγγελματισμό της.
Δουλεύοντας από το σπίτι
«Οι κλήσεις μου διαρκούσαν συνήθως λιγότερο από πέντε λεπτά. Ήταν κάτι που έπρεπε απλώς να διεκπεραιώσω σωστά και ελπίζω ότι οι άνθρωποι στην άλλη γραμμή δεν θα την άκουγαν να κλαίει. Ήταν απογοητευτικό», λέει ο Szerbin. «Δεν ήταν τόσο άσχημα όταν ήταν βρέφος. Αλλά σύντομα μπορούσε να περπατήσει, έμπαινε σε ντουλάπια, χρειαζόταν προσοχή. Μιλούσα και προσπαθούσα να συγκεντρωθώ και εκείνη μου άρπαζε τα ακουστικά ή προσπαθούσε να πιάσει τον υπολογιστή μου ή τραβούσε το πουκάμισό μου προσπαθώντας να με κάνει να την κρατήσω. Η προσοχή μου αποσπούνταν διαρκώς. Ακόμα κι αν προσπαθείς πολύ σκληρά να αγνοήσεις το παιδί, μέσα σου, δεν μπορείς να το κάνεις», λέει η Σέρμπιν.
Αυτή η άσκηση ισορροπίας ήταν κατά ένα μέρος απόφαση οικονομικής φύσεως. Η αμοιβή της Σέρμπιν ήταν περίπου 17 δολάρια την ώρα, οπότε «ουσιαστικά θα δούλευε μόνο για να πληρώνει για φύλαξη». Έτσι, η μόνη της επιλογή ήταν να κάνει ταυτόχρονα και τις δύο δουλειές. Δεν ήταν εύκολο ούτε για την ίδια ούτε για την κόρη της, και γινόταν ακόμα πιο δύσκολο όσο περνούσε ο καιρός.
Το γενικευμένο κλείσιμο σχολείων και βρεφονηπιακών σταθμών κατά την πανδημία έφερε πολλούς εργαζόμενους γονείς σε απόγνωση. Έπρεπε να εργάζονται εξ αποστάσεως, ενώ δεν είχαν που να αφήσουν το παιδί τους. Και παρά το γεγονός ότι, με την υποχώρηση της Covid-19, πολλά παιδιά επέστρεψαν σε παιδικούς σταθμούς, δεν ανακουφίστηκαν όλοι οι γονείς. Κάποιοι εξακολουθούν να εργάζονται από το σπίτι και ταυτόχρονα να επιβλέπουν τα παιδιά τους, κάτι που τους σπρώχνει στα όριά τους.
Υπάρχουν, μάλιστα, περιπτώσεις όπου το πρόβλημα παραμένει τόσο μεγάλο όσο και κατά την κορύφωση της πανδημίας. Ειδικά στις ΗΠΑ, η κρίση στον τομέα φύλαξης παιδιών συνεχίζεται: ο κλάδος αυτός υπέστη μαζική «αιμορραγία» εργαζομένων και κλείσιμο εγκαταστάσεων το 2020, και η αποκατάστασή του συνεχίζεται με αργούς ρυθμούς. Το Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο αναφέρει πως περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς ζουν σε περιοχές με τεράστια έλλειψη σε υπηρεσίες φύλαξης παιδιών , και πως, ακόμα και σε μέρη όπου αυτές υπάρχουν, το αυξανόμενο κόστος καθιστά τις ποιοτικές υπηρεσίες απαγορευτικές για τις περισσότερες οικογένειες.
Το κέρδος
Σύμφωνα με τη Μόνα Ζανούρ, αναπληρώτρια καθηγήτρια διοίκησης επιχειρήσεων στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο Καλιφόρνια στο Λονγκ Μπιτς, η επανάσταση της εξ αποστάσεως εργασίας ωφέλησε τις μητέρες, επιτρέποντας στις γυναίκες που διαφορετικά θα έπρεπε να εγκαταλείψουν την αγορά εργασίας, να συνεχίσουν να δουλεύουν. Όμως, όπως σημειώνει, για κάποιες μαμάδες «αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι. Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να εργαζόμαστε, να φροντίζουμε τα παιδιά μας και να ζούμε τη ζωή μας ταυτόχρονα στον ίδιο χώρο. Όμως αυτό δεν είναι εύκολο και δεν μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα.
Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα υπάρχουν μαμάδες που αναγκάζονται να το κρύβουν από τα αφεντικά τους για να μην θεωρηθεί ότι ίσως δεν συγκεντρώνονται στην εργασία τους, κάτι που τους προκαλεί άγχος και φόβο. Και όπως είναι φυσικό όταν ένας άνθρωπος που προσπαθεί την ίδια ώρα να είναι και εργαζόμενος και γονιός, συχνά δυσκολεύεται και με τα δύο και στο τέλος εξουθενώνεται.
Η Κρίστεν Κάρπεντερ, από την Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, η οποία εργάζεται στον τομέα παροχής υπηρεσιών υγείας κυρίως από το σπίτι, ανησυχεί πως η ελλιπής φροντίδα έχει επιβλαβή αποτελέσματα στον πεντάχρονο γιο της: «Πηγαίνει στο νηπιαγωγείο για δυόμισι ώρες, επιστρέφει σπίτι και περνάει το απόγευμα με το τάμπλετ, βλέπει ταινίες επειδή εγώ πρέπει να δουλέψω. Δεν έχει όρεξη για τίποτα άλλο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Αλλά και η ίδια η Κάρπεντερ βιώνει τις αρνητικές συνέπειες αυτής της κατάστασης. Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στη δουλειά της όπως παλιά και δεν είναι όσο παραγωγική θα ήθελε. «Δεν καταφέρνω να συμπληρώνω το “40ωρό μου”. Όταν είναι μαζί μου, δεν μπορώ να συγκεντρωθώ απολύτως· όταν είναι στο σχολείο, έχω μόνο δυόμισι ώρες, και μετά πρέπει να πάω να τον πάρω από το λεωφορείο. Τι μπορώ να κάνω σε αυτό το διάστημα; Ειδικά όταν όλη την ώρα απλώς περιμένω την υπενθύμιση για να πάω να τον πάρω».
Πολλές από τις 53 γυναίκες από τις οποίες πήρε συνέντευξη η Ζανούρ ανέφεραν πως νιώθουν ότι μένουν διαρκώς πίσω: «Καταλήγουν να θυσιάζουν τον ύπνο τους, την υγεία τους. Ξυπνούν πολύ πρωί, πριν από τα παιδιά τους, για να ελέγξουν τα email τους, περνούν τη μέρα τους εναλλάσσοντας τους δύο ρόλους τους, και, αφότου κοιμηθούν όλοι, προσπαθούν να καλύψουν τα κενά». Και όταν, αναπόφευκτα, δεν τα καταφέρνουν, «το βιώνουν ως προσωπική αποτυχία».
Όπως λέει η Σέρμπιν, έκανε συνέχεια μικρά λάθη στη δουλειά της, επειδή δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί: «Δεν δημιουργούσαν προβλήματα, όμως με έκαναν να νιώθω ενοχές και ντροπή, επειδή ξέρω ότι μπορώ να κάνω τη δουλειά μου χωρίς αυτά τα λάθη. Και δεν μπορώ να τους πω, “η αιτία είναι ότι προσέχω το παιδί μου”. Οπότε, ανησυχώ μήπως το αναφέρουν και σκέφτομαι: “Θα βρω τον μπελά μου; Θα χάσω τη δουλειά μου;”».
Επιπλέον, τώρα που επέστρεψε η εργασιακή ζωή στην «κανονικότητα», υπάρχει ένα επιπλέον ζήτημα. Στην αρχή της πανδημίας, όταν έκλεισαν τα σχολεία και αρχίσαμε ξαφνικά να εργαζόμαστε εξ αποστάσεως, υπήρχε πολλή κατανόηση και ενσυναίσθηση για τους εργαζόμενους γονείς, εξηγεί η Ζανούρ, η οποία είναι και συν-συγγραφέας μελέτης για τις εμπειρίες εργαζόμενων μητέρων κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά : «Τα δεδομένα δείχνουν πως η ενσυναίσθηση εξαντλήθηκε πολύ γρήγορα».
Μαζί με το στρες, το άγχος και την εξουθένωση, όλοι αυτοί οι παράγοντες οδήγησαν κάποιες μητέρες να αλλάξουν εντελώς καριέρα. Η Σέρμπιν ανέλαβε θέση πλήρους απασχόλησης με φυσική παρουσία, καθώς την κόρη της τη φροντίζει η δική της μητέρα. Όπως λέει, δεν είναι η τέλεια λύση: «Απλώς νιώθω ένοχη για άλλο πράγμα: που εργάζομαι και δεν φροντίζω το παιδί μου».
Άλλες γυναίκες, όπως η Κάρπεντερ, παραμένουν στην ίδια κατάσταση. Μετράει τις μέρες μέχρι να πάει ο γιος της στην Α’ Δημοτικού και να είναι όλη μέρα στο σχολείο. Στο μεταξύ, προσπαθεί να τα καταφέρνει όλα: «Έχω νεύρα, νιώθω καταβεβλημένη».
Άρθρο της Κέιτ Μόργκαν από το BBC/ Απόδοση infokids team
Διαβάστε επίσης
Δάκρυα συγκίνησης για τη Φαίη Σκορδά: Δείτε τι της έγραψε ο γιος της για τη Γιορτή της Μητέρας
Η Γιορτή της Μητέρας στους δήμους της Αττικής – Δείτε τις εκδηλώσεις
